Page 53 - Demo
P. 53
t%u00eb Greqis%u00eb. Pastaj iu drejtua Shqip%u00ebris%u00eb. Me gjith%u00eb q%u00ebndres%u00ebn shqiptare, osman%u00ebt mb%u00ebrrit%u00ebn n%u00eb Durr%u00ebs dhe n%u00eb Lezh%u00eb. P%u00ebrparimin e m%u00ebtejsh%u00ebm e penguan mongol%u00ebt m%u00eb 1402, p%u00ebr dy dekada. Pas rivendosjes s%u00eb kufijve t%u00eb m%u00ebparsh%u00ebm, n%u00eb vitet '30-'40 t%u00eb shek XV, osman%u00ebt u ndesh%u00ebn dy her%u00eb me hungarez%u00ebt, n%u00ebn drejtimin e Janosh Huniadit. E para u fitua nga hungarez%u00ebt, kurse e dyta nga osman%u00ebt. Penges%u00eb tjet%u00ebr e osman%u00ebve drejt Per%u00ebndimit u b%u00ebn%u00eb shqiptar%u00ebt, n%u00ebn drejtimin e Sk%u00ebnderbeut. P%u00ebr nj%u00eb %u00e7erek shekulli, shqiptar%u00ebt u b%u00ebn%u00eb ball%u00eb sulmeve osmane dhe penguan p%u00ebrparimin drejt brigjeve t%u00eb Italis%u00eb.N%u00eb vitet '50 t%u00eb shek XV, pas nj%u00eb rrethimi t%u00eb gjat%u00eb, osman%u00ebt pushtuan kryeqytetin bizantin dhe i vun%u00eb emrin Istanbul. Pushtimet e reja n%u00eb Ballkan e vun%u00eb Shtetin Osman p%u00ebrball%u00eb Venedikut, i cili zot%u00ebronte territore n%u00eb Ballkan dhe n%u00eb Detin Egje. Pas nj%u00eb lufte q%u00eb zgjati 16 vjet (1463-1479), Venediku humbi ishujt e Detit Egje, por mbajti Kret%u00ebn dhe Korfuzin, si dhe disa territore n%u00eb bregun per%u00ebndimor t%u00eb Ballkanit, duke paguar nj%u00eb d%u00ebmshp%u00ebrblim dhe nj%u00eb shum%u00eb vjetore.M%u00eb 1480, sulltan Mehmeti II (1451-1481) urdh%u00ebroi pushtimin e Italis%u00eb s%u00eb Jugut dhe pushtoi Otranton. Vdekja e sulltanit pengoi vazhdimin e luft%u00ebs n%u00eb Itali. Gjat%u00eb sundimit t%u00eb sulltan Bajazitit II (1481-1512) u n%u00ebnshtrua Hercegovina, kurse Hungaria, Austria dhe Polonia p%u00ebsuan ekspedita nd%u00ebshkimore. Tokat e pushtuara u ndan%u00eb n%u00eb dy nj%u00ebsi t%u00eb m%u00ebdha (ejalete): Rumelia dhe Anadolli. Ejaletet ndaheshin n%u00eb sanxhak%u00eb.KaramanKafa(Fedosija)Khanati i Krimes%u00eb (vasale e osman%u00ebve)TrebizonErzurumSinopKostandinopoj%u00ebNikomediaVarnaKandiaLESBOKIOSmirneEfes NaupliaCERIGOQiproNikosiaAlepoHomsTripoliDamaskTersoAdanaMalati0 125 250k mSiriaRODIMenteseAdaliaSuruhanAjdinPergamoBursaGalipoliTekeAnkaraNikeaKajzer AnatoliaCiliciaMoreaAthin%u00ebLepantoPrevez%u00ebLarisa KorfuzSiciliIshujtjonik%u00ebCEFALONIVlor%u00ebDurr%u00ebsBariRaguz%u00ebShqip%u00ebriMali i ZiNishKret%u00ebterritore osmane n%u00eb 1307territore osmane n%u00eb 1359territore osmane n%u00eb 1451pushtimet e Mehmetit II (1451-1481)ShkupSofjeSelanikD e t i M e s d h eTig%u00ebrEufratMesopotamiR u m e l iBullgariAdrianopol(Edirne)DobruxhaBeogradSerbiBosnjeSplit DalmaciItaliBukureshtFilipopoli(Plovdiv)Vllahi (vasale e osman%u00ebve)K r o a c iDetiJonDetiEgjeDeti AdriatikDeti i ZiSavaT r a k iD a n u b iJeta ekonomike, politike dhe shoq%u00ebroreOsman%u00ebt trash%u00ebguan traditat e kalifatit abasit dhe ato bizantine. Pronar suprem i tok%u00ebs ishte sulltani. N%u00eb em%u00ebr t%u00eb shtetit, ai ua ndante at%u00eb feudal%u00ebve ushtarak%u00eb dhe civil%u00eb kundrejt sh%u00ebrbimit ushtarak apo detyrave administrative. Feudal%u00ebt ua ndanin tok%u00ebn n%u00eb ngastra familjeve fshatare myslimane dhe t%u00eb krishtera, t%u00eb cilat i paguanin t%u00eb dhjet%u00ebn dhe t%u00eb tjera taksa feudalit, kurse taks%u00ebn p%u00ebr kok%u00eb (xhizjen) dhe at%u00eb t%u00eb bag%u00ebtive (xhelepin), shtetit. Krahas k%u00ebsaj kategorie pron%u00ebsie, ekzistonte edhe prona e institucioneve fetare (vak%u00ebf) myslimane e t%u00eb krishtera dhe prona private (mylk) rreth sht%u00ebpis%u00eb. Qytetet vazhdonin Harta e p%u00ebrparimit osman dhe fundi i Bizantit, shek. XV 251

